بازخوانی خانهملت از مفاد اصلی شروط تهران برای توافق احتمالی
به گزارش یونا، بر اساس چارچوب ۱۰ مادهای جمهوری اسلامی ایران که در جریان مذاکرات آتشبس مطرح شده، تهران پایان درگیریها را منوط به پذیرش مجموعهای از تعهدات سیاسی، امنیتی و اقتصادی از سوی ایالات متحده میداند. در این چارچوب، ایران تاکید میکند که هرگونه توافق پایدار باید فراتر از یک آتشبس موقت بوده و ریشههای تنش و درگیری را برطرف کند.
بر اساس این رویکرد، جمهوری اسلامی ایران معتقد است که تحقق صلح پایدار تنها در صورتی ممکن خواهد بود که ایالات متحده این مجموعه مطالبات را بپذیرد و در قالب تعهدات عملی و قابل راستیآزمایی اجرا کند. از دیدگاه کشورمان، آتشبس بدون تضمینهای سیاسی، امنیتی و اقتصادی کافی نمیتواند به پایان واقعی بحران منجر شود.
باید یادآور شد مهمترین خواستههای ایران عبارتاند از:
۱. تضمین رسمی و الزامآور عدم تجاوز و عدم تکرار هرگونه اقدام نظامی علیه ایران
۲. به رسمیت شناختن استمرار حاکمیت و کنترل ایران بر تنگه هرمز و پذیرش نقش ایران در مدیریت امنیت این گذرگاه راهبردی
۳. پذیرش حق غنیسازی هستهای ایران در چارچوب حقوق بینالملل و عدم تلاش برای سلب این حق
۴. رفع کامل تحریمهای اولیه آمریکا علیه ایران
۵. رفع کامل تحریمهای ثانویه و محدودیتهای اقتصادی مرتبط با تعامل سایر کشورها و شرکتها با ایران
۶. خاتمه تمامی قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل متحد و شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی که علیه ایران صادر شدهاند
۷. پرداخت خسارات و جبران زیانهای ناشی از جنگ و اقدامات نظامی علیه ایران
۸. خروج نیروهای رزمی آمریکا از منطقه و پایان حضور نظامی تهدیدآمیز در پیرامون مرزهای ایران
۹. توقف جنگ و درگیری در تمامی جبههها و مناطق مرتبط با بحران، از جمله لبنان
۱۰. ایجاد سازوکارهای حقوقی و بینالمللی برای تضمین اجرای تعهدات و جلوگیری از بازگشت به وضعیت تقابل
بدون شک طرح چنین شروطی را میتوان در چارچوب تحولات اخیر منطقهای و بینالمللی ارزیابی کرد چراکه در ماههای گذشته، افزایش تنشهای امنیتی در غرب آسیا، گسترش دامنه درگیریها و نگرانیهای فزاینده درباره امنیت انرژی و مسیرهای کشتیرانی بینالمللی، اهمیت موضوعاتی مانند تنگه هرمز و حضور نظامی قدرتهای خارجی در منطقه را بیش از گذشته برجسته کرده است.
از سوی دیگر، تجربه خروج آمریکا از برجام و بازگشت تحریمها باعث شده که مسئله دریافت تضمینهای حقوقی و اجرایی برای جمهوری اسلامی ایران به یکی از محورهای اصلی هرگونه توافق احتمالی تبدیل شود؛ به همین دلیل، بخش قابل توجهی از این مطالبات بر ایجاد سازوکارهای الزامآور و قابل راستیآزمایی متمرکز بوده تا از تکرار تجربههای گذشته جلوگیری شود.
در این میان باید اذعان کرد در سطح بینالمللی نیز رقابت قدرتهای بزرگ به منظور ایفای نقش در معادلات دیپلماتیک و تلاش برای تنوعبخشی در روابط خارجی خود، فضای جدیدی را ایجاد کرده و در چنین شرایطی، جمهوری اسلامی ایران نیز تلاش میکند از تحولات ژئوپلیتیکی برای تقویت موقعیت چانهزنی خود بهره ببرد و مطالباتی را مطرح کند که صرفاً به توقف درگیری محدود نباشد، بلکه به بازتعریف ترتیبات امنیتی و اقتصادی منطقه نیز منجر شود.
با این حال، بسیاری از ناظران بین المللی اعتقاد دارند برخی از این شروط، بهویژه مواردی مانند رفع کامل همه تحریمها، پرداخت خسارات جنگی، خروج نیروهای آمریکایی از منطقه و لغو تمامی قطعنامههای مرتبط، با موانع قابل توجهی از سوی لابی صهیونیستی و طرفداران اسرائیل در کابینه دولت ترامپ و برخی سیاستمداران در این کشور روبهرو هستند و شاید تحقق آنها در کوتاهمدت دشوار به نظر برسد. از این منظر، این فهرست را میتوان علاوه بر یک بسته پیشنهادی برای صلح، بهعنوان چارچوبی برای تعیین خطوط قرمز و حداکثر مطالبات ایران در مذاکرات احتمالی نیز تفسیر کرد.
می توان گفت، موفقیت هرگونه توافق آتشبس یا صلح پایدار به میزان آمادگی آمریکایی ها برای ارائه امتیازات متقابل، نقشآفرینی میانجیهای بینالمللی و همچنین تأثیر تحولات میدانی و سیاسی آینده بستگی خواهد داشت.
در نهایت با توجه به نهایی شدن متن یادداشت تفاهم مذاکرات پایان جنگ میان جمهوری اسلامی ایران و آمریکا و امضای رسمی این سند روز جمعه ۲۹ خرداد سال جاری که با حمایت مردم و تلاش رزمندگان اسلام و پس از یک دوره مذاکرات دشوار و فشرده چندماهه و بر اساس مصوبه شورای عالی امنیت ملی، به نتجیه رسید، باید منتظر ماند و دید که آمریکایی ها اینبار چه رفتاری از خود نشان می دهند!.
دیدگاهتان را بنویسید